قالب وردپرس قالب وردپرس آموزش وردپرس قالب فروشگاهی وردپرس وردپرس

جامعه در مسیر درماندگی

به نام خدا

جامعه در مسیر درماندگی

نگاهی روان‌شناختی به افزایش بی‌رویه قیمت‌ها

این مقاله در روزنامه همدلی در تاریخ دوم مهرماه ۹۷ چاپ شده است.

رضاحیدری؛ نویسنده و روانشناس

 این روزها خیلی‌ها از گرانی و افزایش بی‌رویه قیمت‌ها و تبعاتی که می‌تواند داشته باشد صحبت می‌کنند. افراد زیادی از این مسئله گلایه دارند و معتقدند این افزایش بی‌رویه قیمت‌ها سبب کاهش قدرت خرید مردم و به‌تبع آن کاهش رفاه آنان می‌شود.

 اگر از دید روان‌شناختی به این مسئله نگاه کنیم آسیب خطرناک‌تری جامعه ما را تهدید می‌کند و آن درماندگی آموخته‌شده می‌باشد. اما درماندگی آموخته‌شده چیست؟

جامعه در مسیر درماندگی . مقاله ای از رضاحیدری در روزنامه همدلی
جامعه در مسیر درماندگی . مقاله ای از رضاحیدری در روزنامه همدلی

مارتین سلیگمن روانشناس معروف و اثرگذار در تحقیقات خود به مسئله درماندگی آموخته‌شده پرداخته است.

سلیگمن و همکارانش با آزمایش‌های متعددی که انجام دادند به این نتیجه رسیدند که اگر فردی به‌طور مکرر در رسیدن به اهدافش شکست بخورد و ناکام بماند به‌احتمال‌زیاد به درماندگی آموخته‌شده دچار می‌شود. درماندگی آموخته‌شده به این معناست که فرد بر اساس تجارب ناموفقی که درگذشته داشته به این باور می‌رسد که تلاش کردن فایده‌ای نداشته و هرگز نمی‌تواند به خواسته‌هایش برسد به همین جهت دست از تلاش کردن برمی‌دارد.

در درماندگی آموخته‌شده فرد هیچ‌گونه تلاشی برای رهایی از شرایطی که در آن گرفتارشده است انجام نمی‌دهد زیرا تلاش‌های قبلی او بی‌اثر بوده است. افرادی که به این باور برسند که کاری از دستشان برنمی‌آید حتی در شرایطی که موانعی بین آن‌ها و اهدافشان وجود نداشته باشد بازهم تلاش نمی‌کنند.

حال اگر بخواهیم از دید روانشناسی به وضعیت کنونی جامعه نگاهی بیندازیم و مشکلات آن به‌خصوص افزایش بی‌رویه قیمت‌ها را موردبررسی قرار دهیم می‌توان گفت که جامعه در مسیر درماندگی آموخته‌شده قرارگرفته است. در جامعه کنونی روزبه‌روز قیمت کالاهای مختلف افزایش پیدا می‌کند و افراد باوجود تلاش بسیار برای رفع نیازهای خود همچنان در تأمین این نیازها ناتوان هستند. در این شرایط به‌احتمال‌قوی افراد به درماندگی آموخته‌شده دچار می‌شوند. به‌عنوان‌مثال زوجی که به مدت چند سال مبلغی از درآمدشان را پس‌انداز می‌کنند تا با آن خودرو بخرند به‌یک‌باره و در مدت فقط چند ماه قیمت خودرو موردنظرشان دو برابر می‌شود. در اینجا این زوج تمام تلاش‌های خود برای خرید آن خودرو را بیهوده می‌داند. جوانی که سال‌هاست به‌سختی کار می‌کند تا بتواند از مبلغی که پس‌انداز کرده مقدمات ازدواج را برای خودش فراهم کند حالا به‌یک‌باره با افزایش قیمت‌ها مواجه می‌شود. این جوان با مبلغی که دو سال پیش می‌توانسته کل هزینه ازدواج را با آن پرداخت کند تنها می‌تواند چند وسیله ساده که بخش کوچکی از مقدمات تشکیل خانواده است را خریداری کند.

افرادی که به آن‌ها اشاره کردیم همگی در معرض درماندگی آموخته‌شده قراردارند. این افراد باوجود تلاشی که انجام می‌دهند اما نمی‌توانند نیازهای خود را برطرف نمایند. حال اگر این ناکامی در تأمین نیازها تکرار شود افراد کم‌کم به این باور می‌رسند که تلاش آنان با نتیجه‌ای که به دنبال آن هستند رابطه‌ای ندارد. به‌بیان‌دیگر این باور در آنان شکل می‌گیرد که تلاش کردن هیچ سودی ندارد زیرا تلاش‌های قبلی آنان همگی بی‌نتیجه بوده است.

جامعه در مسیر درماندگی . مقاله ای از رضاحیدری در روزنامه همدلی
جامعه در مسیر درماندگی . مقاله ای از رضاحیدری در روزنامه همدلی

اتفاق دردناکی که در این اینجا رخ می‌دهد این است که در صورت تغییر شرایط همچنان این طرز فکر باقی می‌ماند و افراد خود را درمانده و ناتوان می‌بینند. زمانی که افراد به درماندگی آموخته‌شده دچار می‌شوند حتی اگر شرایطی برای زندگی بهتر و کسب درآمد بیشتر برایشان فراهم شود بازهم معتقدند که تلاش کردن فایده‌ای ندارند و نمی‌توانند مشکلاتشان را حل کنند. زمانی که این طرز فکر در جامعه به وجود می‌آید آسیب‌های خطرناکی را با خود به همراه دارد. یک از این آسیب‌ها این است که افراد جامعه به گوشه‌نشینی و انفعال رو می‌آورند. زمانی که افراد به گوشه‌نشینی دچار شوند و خود را درمانده ببینند دیگر تلاشی برای بهبود زندگی خود انجام نمی‌دهد. این انفعال و تلاش نکردن به‌مراتب آسیبی خطرناک‌تر از کاهش قدرت خرید مردم را به دنبال دارد.

جامعه‌ای که در آن تفکر درماندگی آموخته‌شده شکل‌گرفته باشد جامعه‌ای گوشه‌نشین و افسرده خواهد بود. افراد چنین جامعه‌ای امید خود را برای ساختن آینده از دست می‌دهند. وقتی امید در جامعه‌ای کم‌رنگ شد دیگر نمی‌توان از آن جامعه انتظار تلاش برای ساختن آینده را داشت. بلای درماندگی آموخته‌شده به‌قدری خطرناک است که حتی اگر تمام شرایط لازم هم در اختیار افراد قرار بگیرد بازهم آنان به خود و توانایی‌هایشان بدبین بوده و تلاشی برای بهبود زندگی خود نمی‌کنند.

به‌صورت کلی اگر مشکلات معیشتی مردم بیشتر از حد تحمل آنان باشد و به‌صورت مداوم آنان را با ناکامی روبه‌رو کند افراد به درماندگی آموخته‌شده دچار می‌شوند.

برای جلوگیری از این بلای خطرناک باید تمامی مسئولان تلاش کنند تاجایی که توان دارند در رفع مشکلات معیشتی مردم بکوشند. هرچقدر که مشکلات معیشتی مردم کمتر شود آنان بیشتر به خواسته‌های خود می‌رسند و به طبع آن کمتر به تفکر درماندگی آموخته‌شده دچار می‌شوند.

درباره ی رضا حیدری

مطلب پیشنهادی

کمال گرایی آفت حال خوش – روزنامه اعتماد

کمال‌گرایی آفت حال خوش رضاحیدری – روانشناس مثبت‌گرا این مطلب در روزنامه اعتماد چاپ شده …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

محصول شما به سبد خرید افزوده شد رد کردن